Zwakke volken samenvoegen · of eerlijk zijn en er één laten gaan
In september sta je voor een beslissing die de meeste imkers liever uitstellen: wat doe je met dat ene volk dat achterblijft?
Het antwoord dat niemand graag hoort is dat een zwak volk in september bijna nooit meer sterk wordt. De worden nu geboren, en een volk dat daar te weinig bijen voor heeft, komt er niet met een beetje extra voer. Twee zwakke volken die je apart laat staan, zijn in maart meestal twee dode volken. Samengevoegd is het er één dat leeft.
Wat "zwak" precies is
Niet elk klein volk is een zwak volk. Een van dit jaar hóórt kleiner te zijn, en die kan prima overwinteren als hij gezond is en goed gevoerd.
Kijk daarom niet naar de absolute grootte maar naar de vergelijking met je andere volken op dezelfde stand, en naar het . Zorgelijk is:
- Minder dan een stuk of vier, vijf ramen die echt met bijen bezet zijn
- Een broednest dat er hagelslagachtig uitziet, met veel lege cellen ertussen
- Nauwelijks jong broed in september, terwijl de buurvolken dat wel hebben
- Een volk dat het voer niet wegwerkt dat je erin hangt
Een volk in de kou kan zijn niet warm houden als er te weinig bijen zijn. Dat is de kern: het gaat niet om honger, het gaat om massa.
Eerst uitzoeken wáárom
Dit is de stap die je niet mag overslaan. Een zwak volk is een symptoom en je wilt weten waarvan, want dat bepaalt of je het mag samenvoegen.
Geen koningin, of een slechte. Geen eitjes en geen jong broed. Dan is samenvoegen vaak precies de goede zet.
. Een volk dat in augustus te veel mijten had, verliest zijn winterbijen voordat ze goed en wel geboren zijn. Kijk naar de mijtval en naar misvormde vleugels bij jonge bijen; hoe je dat meet staat in Varroamijt bestrijden. Een volk dat om deze reden wegzakt, voeg je pas samen als de mijtdruk eronder is: anders geef je het probleem door.
Ziekte. Ruikt het broednest vies, zijn er ingezakte celdeksels, zitten er slijmerige resten in de cellen? Dan niet samenvoegen en niet zelf aanrommelen. Bij verdenking van geldt een meldplicht en is de NVWA aan zet.
of wespen. Een klein volk kan in augustus zijn voer zijn kwijtgeraakt. Zie Wespen bij de bijenkast.
De regel is simpel: weet je niet waarom een volk zwak is, voeg het dan niet samen. Je maakt van één probleem er twee.
Samenvoegen met een krant
De beproefde manier is de , en die werkt omdat hij traag is. Twee volken bij elkaar zetten gaat mis: de bijen ruiken anders en vechten. Een vel krant ertussen zorgt dat ze elkaar geleidelijk leren ruiken.
1.Kies welke koningin blijft. Meestal de jongste, of die van het sterkste volk. De andere haal je eruit; twee koninginnen erin laten zitten is geen optie.
2.Leg een vel krant over de bovenlatten van de onderste bak. Snijd er een paar kleine sneetjes in: een centimeter of wat, niet meer.
3.Zet de andere bak erbovenop en sluit de kast.
4.Laat het met rust. De bijen knagen de krant in een dag of twee weg en zijn dan één volk. Snippers voor het zijn het teken dat het gelukt is.
5.Ruim daarna op. Na een week haal je overtollige ramen eruit, zodat het volk niet meer ruimte hoeft te verwarmen dan het gebruikt.
Doe dit in september, niet in november. De bedoeling is dat het samengevoegde volk nog winterbijen kan maken en het voer nog kan verwerken. Wanneer voeren te laat is, staat in Wintervoer geven.
Of laten gaan
Soms is het antwoord dat je niets doet. Een volk dat ziek is, of waarvan je de oorzaak niet kent, of dat zo klein is dat er niets te redden valt, mag je opgeven.
Dat voelt als falen en dat is het niet. Een volk dat je met kunst- en vliegwerk de winter door sleept, is in het voorjaar zwak, vatbaar en een bron van problemen voor de rest van je stand. Imkers die al langer meelopen zeggen het botter: je kunt beter drie goede volken hebben dan vijf halve.
Wat je wel doet: de kast leeghalen en schoonmaken, de opslaan waar de niet bij kan, en opschrijven wat er is gebeurd. In maart is dat de aantekening waar je iets aan hebt. Hoe je die raten bewaart staat in De kast winterklaar maken.
Veelgemaakte fouten
- Wachten tot oktober. Dan is er geen tijd meer om winterbijen te maken.
- Twee zwakke volken samenvoegen zonder te weten waarom ze zwak zijn. Twee keer niets is nog steeds niets.
- Beide koninginnen laten zitten.
- Te grote gaten in de krant snijden, waardoor de bijen elkaar meteen bereiken.
- Een ziek volk samenvoegen met een gezond. Dan heb je er twee.
- Na afloop de ruimte niet inperken. Een half leeg volk in een volle kast verliest warmte.
Twijfel je of een volk het redt? Zet een foto van het broednest op het forum onder Bijengezondheid & Ziekten: aan een raat is vaak beter te zien wat er aan de hand is dan aan een beschrijving.