Zomerbij en winterbij

Een zomerbij leeft een week of zes. Een winterbij zes maanden. Het zijn dezelfde bijen, uit dezelfde koningin, in dezelfde kast. Hoe kan dat?

Doordat ze anders gebouwd worden, en dat gaat geleidelijk in de nazomer.

Een zomerbij vliegt zich in enkele weken kapot. Ze verslijt haar vleugels, verbruikt haar reserves en gaat dood, en dat is geen probleem zolang er elke dag duizend nieuwe bijen bij komen. In de winter kan dat niet: er komt maandenlang niets bij, en de bijen die er in oktober zijn, moeten het tot maart uitzingen. Die ronde getallen zijn vuistregels: een zomerbij haalt vier tot zes weken, een winterbij vier tot zes maanden en soms langer.

Daarom maakt een volk in de nazomer een ander type bij. Winterbijen hebben een sterk ontwikkeld vetlichaam, het orgaan waarin ze eiwit en reserves opslaan en waarmee ze hun afweer regelen. Ze vliegen nauwelijks, ze verslijten dus niet, en ze teren langzaam in. Hun taak is niet werken maar overleven, en in het voorjaar het eerste broed grootbrengen.

Dat vetlichaam wordt gevuld met eiwit uit stuifmeel, in de weken dat ze als larve wordt gevoed en kort daarna. Datzelfde vetlichaam is ook de reden dat deze les zo vroeg in de cursus staat, want het is precies waar de varroamijt zich mee voedt. Wat dat betekent en wat je eraan doet komt verderop uitgebreid aan bod. Onthoud voor nu alleen dit. Een pop die tijdens haar ontwikkeling wordt aangetast, kan met een minder goed gevuld vetlichaam uitlopen, en de mijt brengt bovendien virussen over. Zo'n bij ziet er van buiten normaal uit en leeft toch korter. Bij één enkele bij valt dat niet te voorspellen, want het hangt af van hoeveel mijten er zaten, hoe lang, en wat ze meebrachten. Op het niveau van een hele lichting winterbijen is het wel het verschil tussen een volk dat maart haalt en een volk dat leegloopt.

Onthoud dit ene gegeven, want er komt in deze cursus nog veel op terug: het volk dat in maart uit de kast komt, is gemaakt in de nazomer.