Koningin, werkster en dar

In één bijenvolk leven drie duidelijk verschillende bijen naast elkaar. Eén met een lang, smal achterlijf die zich rustig tussen de andere beweegt. Tienduizenden kleinere bijen die druk in de weer zijn. En een paar dikke bijen met opvallend grote ogen die nergens aan lijken te werken. Wie is wie, en waarom zien ze er zo verschillend uit, terwijl ze allemaal dezelfde moeder hebben?

Een bijenvolk telt drie typen bijen. Geen drie soorten: het is drie keer dezelfde soort, met dezelfde ouders en dezelfde kast. Verder hebben ze opvallend weinig gemeen, want ze zien er anders uit, ze leven verschillend lang en ze doen totaal ander werk. De koningin is de enige volwassen vrouwtjesbij die eitjes legt, soms wel duizenden per dag in het hoogseizoen, meer dan haar eigen lichaamsgewicht. Ze is langer dan een werkster, met een achterlijf dat ver voorbij de vleugels uitsteekt, en ze leeft, mits het volk gezond blijft en niemand haar vervangt, meerdere jaren in plaats van weken. Een volk heeft er maar één. Alleen wanneer een volk bezig is zijn koningin te vervangen, lopen er soms een tijdje twee rond.

De werksters zijn ook vrouwtjes, en vormen verreweg de grootste groep: een sterk volk in de zomer telt er tienduizenden. Onder normale omstandigheden zijn ze onvruchtbaar. In dat "onder normale omstandigheden" zit een uitzondering die later een hele les krijgt, want in een volk dat zijn koningin lang mist gaat het mis. Al het werk in en om de kast doen de werksters. Een werkster leeft in de zomer vier tot zes weken. Een bij die in de nazomer wordt geboren haalt het voorjaar, en dat verschil is groot genoeg om er een eigen les aan te wijden: die volgt verderop in deze module.

De darren zijn de mannetjes: geen angel, geen wasklieren, en geen aandeel in het gewone werk in de kast. Een volk maakt ze alleen in het voorjaar en de zomer, wanneer er kans is op een jonge koningin die moet paren, ergens in de omgeving. Hun enige biologische functie is paren met zo'n koningin van een ander volk, tijdens haar bruidsvlucht. Een dar die paart, sterft daarbij; wie niet paart, leeft door tot de nazomer, wanneer de werksters de overgebleven darren de kast uitzetten omdat ze dan alleen nog voer kosten zonder nut.