Speeldoppen, zwermcellen en redcellen

Je vindt in april vijf napjes aan de onderrand van een raam. Je schrikt. Moet dat?

Waarschijnlijk niet, want de vraag is niet of er doppen zijn maar of er iets in zit.

Een koninginnencel begint als een napje: een klein, naar beneden hangend bakje van was. Zulke napjes bouwen bijen het hele seizoen door, zonder dat er iets aan de hand is. Ze heten dan speeldoppen, en ze zijn leeg. Een volk houdt ze aan als een soort permanente voorbereiding.

Het verschil zit in de inhoud. Ligt er een eitje of een larve op een bedje van koninginnengelei in, dan is het geen speeldop meer maar een echte cel, en dan loopt de klok. Dat kun je alleen zien door in de dop te kijken, en dat vraagt licht en soms een spiegeltje.

De plek op het raam vertelt je bovendien waarom de cel er staat. Zwermcellen zitten aan de onderrand en aan de zijkanten, met meerdere tegelijk, en horen bij een volk dat zich wil delen. Redcellen zitten midden op het raam, waar een gewone werksterlarve zat die het volk alsnog tot koningin opkweekt. Dat betekent iets anders: er is iets met de moer, en het volk lost dat zelf op.

Dat onderscheid is bruikbaar, maar het is een aanwijzing en geen bewijs. Volken houden zich niet altijd aan de theorie.

En dan het onderwerp waar de meeste verwarring over bestaat: het wegbreken van zwermcellen. Dat is geen zinloze handeling, en imkers doen het ook werkelijk. Haal je alle belegde cellen weg, dan is er geen opvolger onderweg, en zonder opvolger vertrekt een volk niet. Je wint er tijd mee.

Wat het niet is, is zwermbeheersing. De drift zelf gaat er niet mee weg, dus een volk dat in stemming blijft zet nieuwe cellen aan zodra het kan. En er zit een addertje onder: je moet ze werkelijk allemaal vinden, ook die ene onderaan een raam dat je maar half hebt bekeken. Eén gemiste cel en je hebt niets gewonnen, alleen je zicht op de situatie verloren.

Wie cellen breekt, verplicht zichzelf dus tot doorgaan: elke zeven dagen opnieuw, tot de drift zakt of tot je alsnog deelt. Wie die drift wil doorbreken, moet iets doen wat de oorzaak aanpakt, en daar gaan de volgende twee lessen over.