Voorjaarshoning oogsten: wanneer, hoe en wat erbij komt kijken

Eind mei is het zover voor veel Nederlandse imkers: de eerste honingoogst van het jaar staat voor de deur. De koolzaadbloei is grotendeels voorbij, de fruitbomen zijn uitgebloeid, en er staat een mooie laag rijpe voorjaarshoning in de bovenste bakken. Tijd om te slingeren.

Maar wanneer is het écht het juiste moment? En hoe pak je dat aan zonder problemen met je honing later? Een overzicht.

Wanneer is honing rijp om te oogsten

Honing is een vloeistof die je bijen langzaam ontvochtigen tot ongeveer 17-18% water. Pas dan is hij stabiel genoeg om niet te gaan gisten in de pot. Twee tekens dat het zover is:

• De cellen zijn verzegeld. Bijen leggen een wasdekseltje op een cel zodra de honing rijp is. Als minstens 70% van de cellen in een raat verzegeld zijn, kan de raat geoogst worden.
• De schudtest werkt. Houd een raat horizontaal en schud kort. Druipt er niets uit, dan is de honing voldoende ingedikt. Stroomt er een dunne stroom uit de onverzegelde cellen, dan is hij nog te vochtig.

Wie het zekerder wil weten, gebruikt een refractometer · een klein optisch apparaatje dat het watergehalte meet. Vanaf ongeveer 35 euro al te koop, en de moeite waard als je serieus oogst.

Het juiste moment in het seizoen

In Nederland werken veel imkers met twee oogsten:

• Voorjaarsoogst · eind mei tot begin juni, na de koolzaad- en fruitbloei. Deze honing is meestal licht van kleur, mild van smaak, en kristalliseert vrij snel.
• Zomeroogst · eind juli tot begin augustus, na de zomerbloei van linde, klaver en wilgenroosje. Vaak donkerder en krachtiger van smaak.

Sommige imkers oogsten ook nog heidehoning in september, maar dat vraagt een verhuizing van je volken naar de hei en is voor de doorsnee hobby-imker geen standaard.

Wat je nodig hebt

Voor je begint, leg klaar:

• Een honingslinger, handmatig of elektrisch. Voor 1-2 volken kan een tweeraams handslinger volstaan, vanaf 3 volken loont een elektrische.
• Een ontzegelvork of -mes om de wasdekseltjes van de cellen te halen.
• Een ontzegelbak met rooster waar de wasresten in vallen.
• Een dubbele zeef, grof en fijn, om de honing te filteren.
• Honingvaten of -emmers met aftapkraan om te laten bezinken.
• Honingpotjes met deksels, en etiketten. Vergeet je naam en het oogstjaar niet.

Schoonmaak gaat het beste met warm water zonder zeep. Honing en water mengen prima, zeepresten geven smaakproblemen.

De oogst zelf, stap voor stap

1.Haal de honingbakken weg van het volk. Dit doe je het beste vroeg in de ochtend, als de bijen nog rustig zijn. Veel imkers gebruiken een bijenuitlaat (een paneel met eenrichtingsklepjes) een dag van tevoren. Dan zit er bij het oogstmoment vrijwel geen bij meer in de honingkamer.

2.Ontzegel de raten boven de ontzegelbak met je ontzegelvork. Werk rustig, raat voor raat.

3.Plaats de raten in de slinger en draai. Begin langzaam, voer geleidelijk op. Te snel beginnen kan raten breken.

4.Zeef de honing direct door de dubbele zeef in een rijpvat. Hoe sneller, hoe minder kans op aankoeken in de zeef.

5.Laat de honing 1 tot 3 dagen bezinken in het rijpvat. Schuim, kleine wasresten en luchtbelletjes komen vanzelf naar boven. Schep dat laagje eraf voor je gaat afvullen.

6.Tap af in potjes, sluit goed, etiketteer.

Veelgemaakte beginnersfouten

• Te vroeg oogsten. Niet-rijpe honing met te veel water gaat na een paar weken gisten. Wacht echt tot de cellen verzegeld zijn.
• Te warm verwerken. Honing boven 40°C verliest enzymen en aroma. Werk in een ruimte van 18 tot 25°C.
• Onvoldoende afzeven. Niets vervelender dan kleine wasstukjes of bijenpoten in je honingpot.
• Vergeten te etiketteren met oogstjaar. Over twee jaar weet je echt niet meer welke pot van welke oogst is.

Wat doe je met het overblijfsel

Wasdekseltjes en wasresten gooi je niet weg. Was kun je smelten in een wassmelter en omsmelten tot blokken. Veel imkers wisselen die was bij een waswisselaar voor nieuwe kunstraat · de bijen krijgen zo schone, jonge raat terug zonder dat er was verloren gaat.

De ontzegelhoning (uit de bak met dekseltjes) is overigens prima om zelf op te eten. Het smaakt precies hetzelfde als de geslingerde honing. Veel imkers houden dit potje als "eigen pot" voor thuis.

Tot slot

Honing slingeren is geen heksenwerk, maar het vraagt wel voorbereiding en geduld. Een goed georganiseerde slingerruimte (gewoon de keuken kan ook, mits goed schoongemaakt), de juiste timing, en rustig doorwerken zijn de halve oogst.

Heb je nog vragen of een eigen tip die je wil delen? Stel hem op het forum onder Honingoogst & Slingeren · andere imkers helpen graag mee.