Aziatische hoornaar herkennen en melden · gids voor 2026

De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is in een paar jaar tijd uitgegroeid tot een herkenbare verschijning in Nederlandse tuinen, parken en bermen. Sinds de eerste vondst in Dronten in 2017 heeft de soort zich snel verspreid. In 2025 zijn waarnemingen gemeld in alle Nederlandse provincies en in vrijwel alle Belgische provincies. Voor 2026 verwachten deskundigen opnieuw een sterke toename.

Dit artikel helpt je de Aziatische hoornaar te herkennen, hem te onderscheiden van inheemse insecten en correct te melden. Voor imkers is er een extra paragraaf over wat je kunt doen om je volken te beschermen.

Hoe ziet de Aziatische hoornaar eruit?

Een werkster van de Aziatische hoornaar is 2,5 tot 3 cm lang, vergelijkbaar met een grote wesp maar herkenbaar aan deze kenmerken:

• Een vrijwel zwart borststuk zonder gele patronen
• Een donker (bruin tot zwart) achterlijf met één enkele oranje-gele band aan het uiteinde van het vierde segment
• Gele uiteinden aan de poten, de zogenaamde 'gele sokken' · het belangrijkste herkenningsteken op afstand
• Een oranjegele kop van voren gezien
• Een vlucht die rustiger en gerichter is dan die van wespen · ze hangen vaak even stil voor ze toeslaan op een prooi

De koningin is groter, tot 3,5 cm, en is in het vroege voorjaar zichtbaar.

Verschil met de Europese hoornaar

Het meest verwarrend is de inheemse Europese hoornaar (Vespa crabro). Deze is beschermd en mag niet bestreden worden. Verschillen om uit te kennen:

• Europese hoornaar: roodbruine kop en borststuk, geel achterlijf met zwarte banden, geen gele pootuiteinden
• Aziatische hoornaar: vrijwel zwart borststuk, donker achterlijf met één gele band, opvallend gele pootuiteinden
• De Europese is iets groter (tot 3,5 cm bij werksters)
• De Europese is rustig en alleen 's nachts actief bij verlichting · de Aziatische jaagt overdag

Met een gewone wesp is verwarring zeldzaam · die is veel kleiner (1,5 cm) en heeft een duidelijk geelzwart gestreept achterlijf.

Een hommel is veel ronder, ploeziger en harig · niet wespachtig van vorm.

Waar vind je hem?

Aziatische hoornaars bouwen twee soorten nesten:

• Primair nest (april-juni): klein, vaak op een beschutte plek zoals een schuur, garage of overhangend dak. Ter grootte van een tennisbal in het begin.
• Secundair nest (juli-november): groot, vaak hoog in een boom (10-15 meter), bolvormig en kan oplopen tot 50 cm doorsnede. Bevat dan enkele duizenden hoornaars.

Het secundaire nest is vaak pas zichtbaar na de bladval in oktober en november · dan worden de meeste meldingen gedaan.

Foerageren doen ze bij bijenkasten, vuilcontainers, fruitbomen en bij bloemen. Een werkster eet vooral vlees voor de larven · andere insecten, vaak honingbijen die ze in de vlucht vangen.

Wat doe je als je er een ziet?

Niet in paniek raken en zelf niet bestrijden. Een Aziatische hoornaar steekt alleen ter verdediging, maar als je een nest verstoort kunnen tientallen tegelijk aanvallen · ze kunnen meerdere keren steken.

Wat wel doen:

1.Houd afstand · minstens 5 meter van een nest

2.Maak een foto als dat veilig kan, van de hoornaar zelf of het nest

3.Noteer de locatie zo precies mogelijk

4.Meld de waarneming bij een van de instanties hieronder

Een nest mag je alleen door een professional laten verwijderen. Verwijdering kost in Nederland tussen de 90 en 200 euro afhankelijk van locatie en hoogte. In sommige gemeenten wordt het door de gemeente of provincie betaald · informeer altijd eerst.

Waar meld je een waarneming?

Voor Nederland:

• Waarnemingen.nl · gratis melden, ook zonder account. De waarneming gaat automatisch door naar de nationale databank en de NVWA
• NVWA · voor bevestigde nesten kun je het ook direct melden via nvwa.nl
• Sommige gemeenten hebben een eigen meldpunt voor nestverwijdering · check je gemeentewebsite

Voor België:

• Vespawatch.be · het officiële Belgische meldpunt

Een goede foto verhoogt de kans op snelle bevestiging en behandeling.

Wat doe je als imker?

Voor imkers is de hoornaar een serieus probleem. Een paar werksters kunnen een volk verzwakken door bijen voor het vlieggat te onderscheppen. Bij grote druk kan een volk in elkaar storten.

Tegenmaatregelen die imkers toepassen:

• Vliegopeningen verkleinen met muizenrooster of een hoornaarrooster (vanaf 5,5 mm)
• Vallen plaatsen met aas · eiwitrijk in voorjaar, suikerwater in nazomer. Effectiviteit is omstreden, gericht plaatsen helpt
• Observeer voor het vlieggat · noteer of er gericht jacht is en op welke tijden
• Volken sterk houden · sterke volken weerstaan de druk beter

Wil je hier dieper in duiken? Lees ook ons andere artikel over wat elke Nederlandse imker moet weten over de Aziatische hoornaar.

Veelgestelde vragen

Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk voor mensen?

Niet gevaarlijker dan een wesp of de Europese hoornaar. Eén steek is pijnlijk maar zelden ernstig. Wel kunnen tientallen tegelijk aanvallen bij verstoring van het nest · houd dus altijd afstand.

Kan ik een nest zelf weghalen?

Nee. Een verstoord nest kan honderden hoornaars activeren. Bestrijding moet door een gespecialiseerd bedrijf met de juiste beschermingskleding en methode (vaak een verdovingspoeder).

Wat doet de overheid eraan?

De Aziatische hoornaar staat op de Europese lijst van invasieve uitheemse soorten. Nederland en België voeren een actief bestrijdingsbeleid. Meldingen via Waarnemingen.nl en Vespawatch.be worden gevolgd door de NVWA respectievelijk de Belgische autoriteiten.

Sterven Nederlandse bijenpopulaties uit door de Aziatische hoornaar?

In Frankrijk, waar de soort al sinds 2004 voorkomt, zijn lokale verliezen aanzienlijk maar geen totale ineenstorting. Sterke volken en imkers met goede tegenmaatregelen overleven. Het effect op wilde bijen is moeilijker te meten en zorgwekkender.

Wanneer is de beste tijd om een nest op te sporen?

Na de bladval in oktober en november wordt het secundaire nest zichtbaar in bomen. In het voorjaar (april-mei) is het primaire nest soms al te zien op beschutte plekken, maar veel kleiner.

Tot slot

De Aziatische hoornaar is hier en blijft hier. Een actieve, oplettende bevolking is het verschil tussen lokale onder controle en ongebreidelde verspreiding. Een foto en een melding kosten je vijf minuten en helpen écht.

Heb je vragen, foto's of een eigen ervaring met een Aziatische hoornaar? Deel het op het forum onder Bijengezondheid & Ziekten · andere imkers en geïnteresseerden helpen graag mee.