Naar de inhoud
Imkerplein

Dit is les 2 van de 6. De lessen bouwen op elkaar voort, dus je haalt er het meeste uit als je bij het begin start.

Naar les 1: Wanneer is het geen varroa

Les 2 · Ziekten, plagen en alarmsignalen

Vuilbroed: Amerikaans en Europees

3 min lezen

Drie verklaringen voor gaten in het broed: Amerikaans vuilbroed, Europees vuilbroed, of iets onschuldigs
Het verschil zit in wat er in de cel zit

Je vindt hagelslag in het broed. In de inspectiemodule heb je geleerd dat dat onschuldig kan zijn. Wanneer is het dat niet?

Als de dekseltjes zijn ingezakt of doorboord, en er iets in de cel zit dat er niet hoort.

is de ernstigste bijenziekte die je in Nederland kunt tegenkomen. De veroorzaker is een bacterie, Paenibacillus larvae. De larve wordt besmet als hij nog klein is, maar sterft pas nadat de cel is . Dat is precies waarom het beeld zo herkenbaar is: het probleem zit achter de dekseltjes.

Waar je op let: een onregelmatig broedbeeld, dekseltjes die zijn ingezakt of gedeeltelijk doorboord, en een celinhoud die grijswit tot bruingeel is en slijmerig aanvoelt. Er hoort een geur bij die vaak wordt omschreven als lijmachtig.

Gesloten broedcellen waarvan een aantal dekseltjes donker, ingezakt en doorboord zijn, verspreid tussen de gave dekseltjes
Amerikaans vuilbroed: ingezakte en doorboorde dekseltjes tussen de gave. Foto: Dalibor Titera (Beedol.cz) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

De klassieke test is de draadproef. Steek een luciferhoutje in een verdachte cel en trek het langzaam terug. Komt de inhoud als een slijmerige draad mee, dan is dat een sterk signaal. Het is geen bewijs, want dat kan alleen een laboratorium leveren, maar het is genoeg om te stoppen en te bellen.

Wat deze ziekte zo hardnekkig maakt, zijn de sporen. Die overleven jarenlang in was, in en op materiaal, en ze zijn tegen vrijwel alles bestand. Dat is de echte reden achter de waarschuwing uit de kastmodule: koop geen tweedehands raat of materiaal van iemand die je niet kent.

Amerikaans vuilbroed is in Nederland meldplichtig. Wordt het vastgesteld, dan stelt de NVWA een gebied van drie kilometer in waarbinnen geen bijen vervoerd mogen worden. Je buurimkers krijgen daar dus ook mee te maken, en dat is precies waarom stilhouden geen optie is.

is een andere ziekte met een andere verwekker. Het verschil dat je kunt zien: hier sterven de larven vóórdat de cel wordt gesloten. Je vindt dus verkleurde, verwrongen larven in open cellen, in plaats van iets achter een dekseltje. Het is minder hardnekkig dan Amerikaans vuilbroed en een sterk volk kan er soms zelf overheen komen.

Een broedraam met open cellen waarin verkleurde larven liggen, met rode cirkels om de aangetaste cellen
Europees vuilbroed: verkleurde larven in open cellen, hier rood omcirkeld door de fotograaf. Foto: Výzkumný ústav včelařský / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

In Nederland is Europees vuilbroed niet meldplichtig. In België wel. Ook dat verschil is de moeite van het onthouden waard als je aan de grens woont of volken verplaatst.

Zo redeneert een ervaren imker bij een verdacht raam:

  1. 1.

    Dit zie ik: verspreid gesloten broed met een paar ingezakte, doorboorde dekseltjes ertussen.

  2. 2.

    Dit zegt mij: dit is niet het beeld van uitgelopen broed, en het kan iets ernstigs zijn.

  3. 3.

    Dit weet ik nog niet: wat het werkelijk is, want dat stel je met het blote oog niet vast.

  4. 4.

    Daarom controleer ik: voorzichtig een van die cellen met de draadproef, en verder niets.

  5. 5.

    Op basis daarvan besluit ik: de kast dicht laten, niets uitwisselen met mijn andere volken, en vandaag nog de bijengezondheidscoördinator bellen.

Even controleren of je het begrijpt

Waarom weegt de waarschuwing om geen tweedehands raat of materiaal van onbekenden te kopen juist bij Amerikaans vuilbroed zo zwaar?

Maak een gratis account om deze les als afgerond te markeren.