Je gereedschap, en veilig werken

Je beroker brandt goed, je loopt naar de kast, en halverwege gaat hij uit. Je steekt hem opnieuw aan, hij walmt flink, en je geeft het volk een stevige wolk. Tien minuten later is dit volk feller dan je het ooit hebt meegemaakt. Wat ging er mis?

Waarschijnlijk twee dingen tegelijk: te veel rook, en te heet.

Rook werkt niet doordat het bijen verdooft. Het doet twee andere dingen. Het overstemt het alarmferomoon waarmee bijen elkaar waarschuwen, hetzelfde signaal uit les 5 van de vorige module. En het zet bijen ertoe aan zich vol te zuigen met honing, en een volgezogen bij komt moeilijker bij haar angel.

Daaruit volgt hoe je het gebruikt. Twee pufjes bij het vlieggat, dan een halve minuut wachten zodat het signaal rondgaat. Daarna het dak eraf en één pufje over de ramen heen, niet de kast in geblazen. En verder zo min mogelijk. Veel rook jaagt een volk juist op, en hete rook of een vlam uit de tuit is ronduit schadelijk: dan verbrand je bijen en verschroei je de raat.

Wat erin gaat is droog, onbehandeld materiaal: houtkrullen, jute, gedroogd gras, eierdozen van karton. Geen geverfd of geïmpregneerd hout, geen kunststof.

En dan het punt dat de meeste beginnerscursussen overslaan: een beroker is een vuurtje dat je in je hand houdt. Zet hem nooit in droog gras of tegen een houten schuur. Neem water mee, en doof hem als je klaar bent door de tuit af te sluiten. Een bijenstand staat vaak in precies het soort droge, afgelegen begroeiing waarin een brandje niet snel wordt opgemerkt.

De rest van je uitrusting is korter. Een sluier is het enige onmisbare deel, want een steek in je oog of je keel is van een andere orde dan een steek in je hand. Een pak of jas erbij scheelt vooral rust: wie niet bang hoeft te zijn, werkt langzamer en drukt minder bijen dood. Handschoenen zijn een keuze; veel imkers werken zonder, omdat je dan beter voelt wat je doet.

De beitel gebruik je om ramen los te wrikken die met propolis zijn vastgekit, en om was en propolis van de randen te schrapen. Til een raam nooit los door eraan te trekken: je breekt raat en pletst bijen.

Til met beleid. Een volle honingkamer weegt makkelijk twintig kilo of meer, en je tilt hem op ooghoogte vanaf een kast die op de grond staat. Zak door je knieën, houd de bak dicht tegen je aan, en zet een bok of een lege bak klaar om hem op te zetten. Wie met drie bakken tegelijk bezig is, doet dat beter niet alleen.

Word je gestoken, schraap de angel er dan uit met je nagel of de rand van je beitel. Knijp hem er niet uit, want dan pers je de gifblaas leeg die er nog aan zit. Een normale reactie is een rode, jeukende bult die na een dag of twee wegtrekt. Reageert je lichaam heftiger, dan is dat een vraag voor een arts en niet voor een imker: zie de les over wat er mis kan gaan in de oriëntatie.