November tot februari · de wintertros

10 januari. Bij het tillen voelt dit volk lichter aan dan twee weken geleden. Het vriest niet. Mag je even kijken?

Nee. En dat is de moeilijkste vraag van het hele jaar om met nee te beantwoorden.

Een kast openen in de winter breekt de tros. Bijen slaan geen warmte op maar maken hem doorlopend, dus wat je ze kost is geen voorraad maar rust: de tros valt uiteen en moet zich opnieuw sluiten, en bijen die er bij vier graden uit vallen komen er niet meer in terug. Wat je ermee wint aan informatie, kun je in januari toch niet gebruiken. Voor een winterbehandeling ga je er wel kort in; het gaat om de reden, niet om de regel.

Maar afblijven is niet hetzelfde als niets weten. Er zijn drie dingen die je van buitenaf kunt vaststellen, en samen geven ze een redelijk beeld. Het gewicht, door aan de achterkant te tillen. Het gemul op de bodemschuif, dat laat zien tussen welke ramen de tros zit en of hij opschuift. En op een zonnige dag boven de tien graden de vliegactiviteit, vergeleken tussen je volken onderling en niet in absolute aantallen.

Eén ding is hier het onthouden waard, want het gaat tegen het gevoel in: de hongermaand is niet december maar maart. Zodra er weer broed is, verbruikt een volk twee keer zoveel als in de diepe winterrust. Voel je dat een volk bijna leeg is, dan gaat er een plak suikerdeeg boven de tros, nooit suikerwater, want dat kunnen ze bij die temperatuur niet verwerken.

En dan het eerlijke antwoord op wat deze maanden werkelijk zijn. Ze zijn de uitslag van augustus. Wie toen goed heeft behandeld en op tijd heeft gevoerd, hoeft in januari niets. Wie dat niet deed, kan het in januari ook niet meer repareren.

Daarmee is de cirkel rond. In maart gaat de kast weer open, en begin je opnieuw met dezelfde drie vragen als in de eerste les van deze module.