Wat een imker eigenlijk doet

De meeste mensen stellen zich imkeren ongeveer zo voor: je zet een kast in de tuin, de bijen doen hun werk, en in de zomer tap je honing af. Dat beeld klopt voor precies één ding, namelijk dat de bijen het werk doen. De rest niet.

Vier dingen doe je steeds opnieuw, het hele seizoen door:

• Waarnemen. Regelmatig kijken, en begrijpen wat je ziet.
• Beslissen. Is er genoeg ruimte? Genoeg voer? Dreigt er zwermdrift of een te hoge mijtendruk?
• Bijsturen. Op tijd ingrijpen, of helpen waar het nodig is.
• Loslaten. En daarna het volk zijn gang laten gaan, want de bijen doen het werk.

Een imker maakt beslissingen. Heeft dit volk genoeg ruimte, of gaat het straks zwermen? Is er genoeg voer om tot de volgende dracht te komen? Zijn er te veel mijten om de winter gezond in te gaan? Je stuurt bij, je grijpt in als het nodig is, en verder laat je het volk zijn gang gaan. Wie graag alles onder controle heeft, komt bedrogen uit: een bijenvolk beslist zelf, en het beste wat je kunt doen is op tijd zien wat het van plan is.

Dat maakt het ook een seizoenshobby met een eigen ritme. Van november tot februari heb je vrijwel niets te doen; je kunt de kast niet eens open. Vanaf maart komt het volk op gang. In april en mei staat alles op scherp: het volk groeit hard, wil zich splitsen, en één week niet kijken kan betekenen dat de helft van je bijen in de boom van de buurman hangt. In augustus doe je het onzichtbare werk waar de winter van afhangt, en daarna wordt het weer stil.

Dat ritme laat zich niet verzetten. Je kunt in de tuin een weekend overslaan en het later inhalen; bij bijen niet. Wat er in mei niet gebeurt, gebeurt niet, en wat er in augustus misgaat, zie je pas in maart terug. Dat is voor sommige mensen precies de aantrekkingskracht, en voor andere mensen de reden om het niet te doen.

Waar het je uiteindelijk om gaat, is leren waarnemen. Een ervaren imker kijkt naar een raam en ziet niet "bijen", maar hoe oud het broed is, of de koningin recent heeft gelegd, hoeveel voer er staat en of het volk ergens onrustig van wordt. Dat kost jaren, en het is het interessantste deel van het vak.