Als het toch gebeurt

Je komt thuis en er hangt een tros bijen in de heg. Je volk is gezwermd. Wat doe je, en wat vooral niet?

Rustig blijven, want dit is het makkelijkste moment van het hele verhaal.

Een pas vertrokken zwerm is uitzonderlijk vredig. De bijen hebben geen nest en geen voorraad om te verdedigen, en ze hebben zich volgezogen met honing voor de reis. Ze hangen als tros om de koningin heen, meestal op een paar meter van de oude kast, en wachten tot verkenners een definitieve woonplek hebben gevonden. Dat duurt van een paar uur tot een dag.

Eén ding vooraf, en dat geldt vooral voor een zwerm die niet van jou is. Je weet niet waar hij vandaan komt en dus ook niet wat hij bij zich draagt. Zet zo'n zwerm op schone raat, houd hem de eerste weken apart van je andere volken, en wissel er geen ramen mee uit tot je hebt gezien dat het broedbeeld gezond is.

Scheppen is in de kern simpel: je houdt een doos of korf onder de tros en schudt of veegt de bijen erin. Krijg je de koningin mee, dan trekt de rest vanzelf naar binnen. Zet de doos daarna op de plek waar de zwerm hing, met een kier open, en haal hem tegen de avond op als iedereen binnen is.

Wat je niet doet: wachten tot morgen. Zodra de verkenners het eens zijn, vertrekt de tros, en dan is hij weg. En wat je ook niet doet: erin knijpen met rook of water. Dat maakt een rustige zwerm onrustig zonder dat het iets oplost.

Blijf ook bij het achtergebleven volk kijken. Daar zitten nu meerdere doppen, en als je die allemaal laat staan, kan het volk nazwermen: kleinere zwermen met jonge koninginnen, waardoor er telkens minder overblijft. De gebruikelijke aanpak is één goede dop laten staan en de rest weghalen, zodat er precies één opvolger komt.

Die rustperiode is belangrijk. De jonge koningin moet eerst uitlopen, dan een paar dagen rijpen, en dan uitvliegen om te paren. Reken op een week of twee voordat je haar eerste eitjes ziet, en op langer als het weer tegenzit. Een volk dat je in die periode uit elkaar haalt, loopt kans haar te verliezen.