Aanmelden: wat de wet van je vraagt

Je hebt je volk. Moet je dat ergens opgeven, of is een kast in je tuin je eigen zaak?

Opgeven. En sinds 2025 is dat in Nederland geen keuze meer.

Registreren. Iedere houder van bijen in Nederland heeft sinds 1 januari 2025 een UBN nodig: een uniek nummer voor de plek waar je bijen staan. Of je er nu twee hebt of tweehonderd maakt niet uit, en hobby of niet ook niet. Je registreert de winterstandplaats, oftewel de plek waar je volken op 1 februari staan. Verplaats je ze daarna voor de dracht of voor bestuiving, dan hoeft daar geen nieuw nummer bij. Wel houd je die verplaatsing zelf bij: het adres en de periode, in je eigen administratie.

Aanvragen doe je zelf bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (opent in een nieuw tabblad), met DigiD. Je geeft de postcode en het huisnummer door van die februaristandplaats, en in welke categorie je aantal volken valt. Er hoort een bescheiden jaarlijkse bijdrage bij; het bedrag verandert per jaar, dus kijk bij RVO wat het nu is.

De reden erachter is niet administratief maar praktisch. Breekt er ergens een besmettelijke ziekte uit, dan moet bekend zijn welke bijen er in de buurt staan. Zonder die kaart is een uitbraak niet in te dammen.

Melden. Drie ziekten moet je in Nederland melden zodra je ze vermoedt: Amerikaans vuilbroed, de kleine kastkever en de tropilaelapsmijt. Dat doe je bij het Landelijk meldpunt dierziekten, en je doet het in overleg met de bijengezondheidscoördinator van je vereniging. Wat die ziekten zijn en hoe je ze herkent komt verderop in de cursus aan bod; wat je nu moet weten is dat ze bestaan en dat je er niet zelf over gaat.

Varroa is officieel wel aangifteplichtig, maar hoeft in Nederland niet te worden gemeld, want die mijt heeft zich hier allang gevestigd. Melden is bedoeld voor wat nog niet overal zit, en dat is precies wat die drie gemeen hebben.

Wordt Amerikaans vuilbroed vastgesteld, dan stelt de NVWA (opent in een nieuw tabblad) een gebied van drie kilometer in waarbinnen geen bijen vervoerd mogen worden. Dat raakt dus ook iedere imker om je heen, en dat is precies waarom je het niet stilhoudt.

Opschrijven. Wat je aan diergeneesmiddelen gebruikt, houd je bij: de datum, de naam van het middel, de hoeveelheid, bij wie je het hebt gekocht, en hoe lang de behandeling en de wachttijd duurden. De facturen bewaar je erbij. Die administratie bewaar je vijf jaar. Je varroabehandeling valt daar ook onder.

Honing verkopen brengt eigen regels mee, want dan lever je een levensmiddel. Daarover gaat de honingmodule verderop.

In België loopt het anders. Daar registreer je bij het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen. Dat is al sinds 2006 verplicht, het is gratis, en tot vierentwintig producerende volken betaal je geen heffing. De lijst meldplichtige ziekten is er bovendien langer dan in Nederland: naast dezelfde drie horen daar ook varroase, acariose en Europees vuilbroed bij.

Die laatste regel is de belangrijkste van deze les. Bij een vermoeden van een meldplichtige ziekte stopt je eigen handelen, en begint het werk van iemand anders.